Het meisje uit Barranquilla
Het zijn beroemde Colombianen: Shakira en Gabriel Garcia Márquez.
Ze moesten elkaar wel ontmoeten. De schrijver is verbaasd dat in
een zangeresje dat dagelijks van haarkleur verandert, zóveel creativiteit zit.

Op 1 februari 1999 vloog Shakira van Miami naar Bueanos Aires. In haar kielzog een journalist die haar telefonisch een vraag wilde stellen voor een radioprogramma. Om een aantal redenen lukte het hem niet haar in een van de volgende 27 dagen te pakken te krijgen en in de eerste week van maart raakte hij haar in Spanje definitief kwijt. 'Waar is Shakira zoal mee bezig als ze onvindbaar is?' Verder dan deze kop voor zijn reportage was hij niet gekomen. Shakira moet hartelijk lachen om het verhaal. Zwaaiend met haar agenda geeft ze antwoord: "Druk met leven!"
Ze was op 1 februari 's avonds aangekomen in Buenos Aires en had de volgende dag tot na middernacht gewerkt. Ze was jarig, maar had geen tijd het te vieren. Op woensdag vloog ze terug naar Miami voor een fotosessie. Ook werkte ze een paar uur aan de opnamen van de Engelstalige versie van haar nieuwste cd. Vrijdag was ze van twee uur 's middags tot na middernacht aan het opnemen, sliep drie uur, ging terug  naar de studio waar ze tot drie uur 's middags werkte. Die nacht pakte ze een paar uur slaap en zondagochtend vloog ze vroeg naar Lima. Maandag om twaalf uur had ze een live optreden op tv. Om vier uur nam ze een tv-commercial op. 's avonds had ze een promotiefeestje waar ze tot de ochtend bleef. De volgende dag, 9 februari, gaf ze elf radio-, tv- en kranteninterviews van elke een halfuur. Daar was ze mee bezig van tien uur 's ochtends tot vijf uur 's middags, met een uurtje lunchpauze er tussendoor. Ze moest eigenlijk terug naar Miami, maar regelde op het laatste moment nog even een tussenstop in Bogotà, om haar medeleven te betuigen met de slachtoffers van een aardbeving.
Die avond naam ze de laatste vlucht terug naar Miami, waar ze vier dagen repeteerde voor concerten in Spanje en Parijs. Zaterdag werkte ze van het middaguur tot zondagnacht half vijf met Gloria Estefan aan de Engelse uitvoering van haar cd's. Ze ging tegen de ochtend naar huis, dronk een kop koffie, at een broodje en viel aangekleed in slaap. Anderhalf uur later moest ze weer op voor een paar radio-interviews.

Op dinsdag de 16de deed ze een live optreden in Costa Rica. Die donderdag vloog ze naar Miami en vervolgens door naar Caracas; daar trad ze op in een tv-show Sensational Saturday. Ze sliep amper. De 21ste vloog ze van Venezuela naar Los Angeles om de uitreiking van de Grammy Awards bij te wonen. Ze hoopte tot de winnaars te behoren, maar de Amerikanen gingen ervandoor met alle belangrijke prijzen. Niet dat ze zich daardoor liet afremmen: op de 25ste vloog ze naar Spanje, waar ze 27 en 28 februari aan het werk was/ Tegen de tijd dat het 1 maart was, had ze net zo veel gevlogen als een stewardess: ruim veertigduizend kilometer in een maand. Shakira's verplichtingen op vaste grond zijn niet minder veel eisend. Het legertje mensen dat met haar meereist bestaat uit musici, lichttechnici, stage-personeel en geluidstechnici. Ze houdt op alles persoonlijk toezicht. Ze leest geen bladmuziek, maar dankzij haar absoluut gehoor en volledige concentratie zijn zij en haar musici in staat elke noot goed te krijgen. Ze is geïnteresseerd in al haar medewerkers. Zelden toont ze haar vermoeidheid, maar vergis je niet. Tijdens haar tournee door Argentinië, waar ze veertig concerten gaf, moest een assistent haar naar de toerbus helpen. Ze had last van hartkloppingen en werd geplaagd door een huidallergie en een darmontsteking.
Het werd er allemaal niet beter op toen ze zich moest voorbereiden op de Engelstalige uitvoering van Dónde Están Los Landros (Where Are The Thieves), een coproductie met Emilio Estefan en zijn vrouw gloria. Het instuderen bracht nogal wat stress mee voor Shakira: haar Engels is redelijk, maar ze moest hard werken aan haar uitspraak. Het werd een obsessie en soms sprak ze zelfs in haar slaap nog Engels. De avond voor haar eerste optreden in de VS kreeg ze koorts en kon ze niet slapen. "Ik heb de hele nacht gehuild, bang dat ik het niet zou kunnen."

Shakira komt uit een kunstzinnige familie van Arabische afkomst. Ze is de dochter van edelsmid William Mebarak uit het Colombiaanse Barranquilla en diens vrouw Nydia Ripoll. Tempo zat er bij haar al vroeg in; waar anderen tientallen jaren over doen, kreeg zij in korte tijd oor elkaar. Zeventiend maanden was ze toen ze het alfabet kon opzeggen, op haar derde kon ze tellen en op haar vierde kon je haar al zien buikdansen in het nonnenschooltje van Barranquilla. Toen ze zeven was componeerde Shakira haar eerste lidje, op haar achtste begon ze poëzie te schrijven, en op haar tiende had ze haar eerste eigen song gemaakt - tekst en muziek. Rond die tijd tekende ze haar eerste contract en trad ze op voor de mijnwerkers in El Cerrejón, aan de Atlantische kust. Nog voor de middelbare school bood een platenmaatschappij haar een contract aan. "Ik heb altijd geweten dat ik enorm creatief van", zegt ze. "Ik droeg liefdespoëzie voor, ik schreef verhalen en haalde uitstekende cijfers voor alle vakken, behalve wiskunde." Ze vond het afschuwelijk als vrienden van haar ouders haar vroegen iets te zingen: "Ik heb liever een menigte van dertigduizend mensen die naar me luistert, dan vijf oude taarten." Ze oogt kwetsbaar, maar is er altijd van overtuigd geweest dat ze wereldberoemd zou worden. Hoe wist ze niet, maar dat het zou gebeuren, daarover bestond geen twijfel. Het was haar bestemming

Haar droom is uitgekomen - Meer dan dat zelfs. Shakira's muziek heeft een heel eigen geluid, haar uitstraling is een combinatie van sensualiteit en onschuld. "Als ik niet zou zingen, zou ik doodgaan", is een veelgehoorde kreet, maar in het geval van Shakira gaat hij echt op. Als ze niet zingt, leeft ze niet. Haar kracht ligt in haar vermogen zich alleen te wanen te midden van een menigte. Plankenkoorts kent ze niet, integendeel: ze vindt het eerder afschuwelijk om niet op de planken te staan. Voor haar is het de plek waar ze helemaal zichzelf kan zijn: "Ik voel me er als een vis in het water." Veel artiesten kijken vanaf het podium recht in de felle spotlights om die enorme  - soms angstaanjagende -  massa niet te hoeven zien. Shakira doet het precies andersom. Ze laat haar technici de sterkste lampen op het publiek richten, zodat ze de mensen juist kan zien. "Dat levert een perfecte interactie op", zegt ze. Ze kan de anders anonieme en onvoorspelbare massa op de manier helemaal naar haar hand zetten en inspelen op wat er gebeurt. "Ik vind het prettig om de ogen van mensen te zien als ik voor ze zing."Soms gebeurt het het dat ze onbekende gezichten tussen het publiek ziet die ze zich herinnert als oude vrienden. Ooit herkende ze iemand die jaren daarvoor was overleden; ook voelde ze eens dat iemand uit een vorig leven meekeek naar haar optreden. "Die avond heb ik alleen voor hem gezongen", vertelt ze. Onverklaarbare gebeurtenissen als deze zijn vaker inspiratiebron  - of ondergang -  van grote kunstenaars. Het wonderlijkste van het hele fenomeen Shakira is de rage die ze teweeg heeft gebracht onder de jeugd. Toen haar cd Pies Descalsoz in 1996 uitkwam, wilde haar platenmaatschappij deze promoten op een folkfestival op de Cariben. In de pauze, was het plan. Maar de organisatoren moesten hun programma aanpassen, toen kinderen helemaal uit hun bol gingen op de muziek en de rest van de avond alleen nog maar Shakira wilden horen. Inmiddels is het verschijnsel Shakira een proefschrift waard. Schoolmeisjes zijn ware Shakira-klonen geworden en kleden, praten en zingen precies zoals hun idool Shakira's grootste fans zijn zesjarigen. Illegale kopieën van haar cd's worden in de pauze geruild of goedkoop verkocht. Kopieën van kettingen en oorbellen en haaraccessoires zijn uitverkocht zodra ze in de winkels liggen. De haarverf waarmee de meisjes hun coupe kunnen aanpassen aan de nieuwste stijl van Shakira, is niet aan te slepen. Heb je als eerste de nieuwe cd van Shakira, dan ben je de populairste van de school/ Huiswerkgroepjes zijn ineens in trek: even een snelle blik in de boeken en dan - feesten! Op verjaardagspartijtjes zie je allemaal kleine Shakira's, swingend en meezingend met de muziek van hun idool. De ware fans nodigen geen jongens ui. Ondanks haar grote muzikale talent en slimme marketingstrategie zou Shakira niet zo ver zijn gekomen zonder haar volwassen opstelling. Het is wonderlijk dat er een meisje dat dagelijks van haarkleur verandert - gisteren nog zwart, vandaag rood, morgen groen - zoveel creativiteit zit. Nu al heeft ze meer prijzen in de wacht gesleept dan menige diva op leeftijd. En ze blijft altijd zichzelf: intelligent, onzeker, ernstig, lief, ongrijpbaar, gevoelig. Zelfs op het hoogtepunt van haar roem blijft ze gewoon dat meisje uit Barranquilla: waar ze ook is, ze verlangt altijd naar cassavebrood met vis. Haar droomhuis, een villa aan het strand en twee paarden erbij, heeft ze nog niet kunnen vinden. Ze is gek op boeken, koopt en koestert ze, maar ze zou meer tijd willen hebben om te lezen. Ze mist haar vrienden die ze achterlaat na een haastig afscheid op het vliegveld, weet dat het niet gemakkelijk zal worden ze snel weer te zien. Over het geld dat ze verdient zegt ze: "Het is meer dan ik wil toegeven en minder dan iedereen denkt."Ze luistert het liefst naar muziek in de auto, keihard, raampjes omhoog zodat niemand er last van heeft. "Ideaal om na te denken, dingen op een rijtje te krijgen -en met God te praten." Aan televisie heeft ze een hekel. Ze zegt dat haar grootste inconsequentie haar geloof is in een eeuwig leven en haar onverdraaglijke angst voor de dood. 
Ze staat erom bekend dat ze veertig interviews per dag geeft zonder twee keer hetzelfde te vertellen. Ze heeft zo haar eigen opvattingen over kunst, dit leven en het volgende, het bestaan van God, liefde en dood. Maar journalisten vragen zo vaak haar meningen toe te lichten, dat ze een expert in het ontwijken is geworden en dat haar antwoorden nu eerder opvallen door wat ze niet zegt, dan wel zegt. Ze wijst elke toespeling van de hand dat ze haar beste tijd heeft gehad en speculaties dat overmatige inspanning haar stem kan beschadigen, irriteren haar. "In het volle zonlicht wil ik niet nadenken over de zonsondergang." Deskundigen vinden het ook niet erg waarschijnlijk, omdat haar stem van nature een bereik heeft dat de grootste uitspattingen aankan. Ze moest zingen terwijl ze koorts had, ze ging onderuit van vermoeidheid, maar haar stem leed er nooit onder. "De grootste frustratie van een zangeres", zegt ze aan het slot van het interview, "is het kiezen voor de muziek en dat uiteindelijk niet kunnen doen omdat je voortdurend interviews geeft."
Liefde is een gevaarlijk onderwerp. Ze idealiseert haar. Ze is de inspiratiebron van haar songs, maar in een gesprek doet ze het onderwerp af met een grap. "De waarheid is", lacht ze, "dat ik banger ven voor het huwelijk dan voor de dood."

De Magie & de realiteit

 

1977 Shakira Isabel Mebarak Ripoll wordt op 2 februari geboren in Barranquilla, Colombia. Ze is de jongste van negen kinderen. Haar vader is van Libanees-Amerikaanse adkomst, haar moeder is Colombiaanse.

 

1990 Op dertienjarige leeftijd tekent ze haar eerste platencontract. Haar debuutalbum Magia (Magie) komt uit.

 

1992 Haar tweede cd, Peligro (Gevaar), komt uit. Ze krijgt een rol in de Colombiaanse soap El Oasis.

 

1994 De tweede cd's die tot nu toe uitkwamen deden niets, maar met de single Dónde Estás Corazon (Hart, waar ben je) scoort ze een hitje in Colombia.

 

1996 Kiest er na de middelbare school voor de muziek in te gaan. Haar derde album, Pies Descalzos (blote voeten), komt uit en daarmee breekt ze door in Zuid-Amerika en Spanje.

 

1998 Met haar vierde album, Dónde Están Los Landros (Waar zijn de dieven), dringt Shakira ook in de Verenigde Staten door. Van Paus Johannes Paulus II ntvangt ze de zegen.

 

1999 Ze leert zichzelf Engels met behulp van rijmwoordenboeken, de poëzie van Leonard Cohen en Walt Whitman, en de liedjes van Pulp, Radiohead, The Police en Janis Joplin.

 

2000 Tekent een contract bij Freddy DeMann, ooit de manager van Madonna, om haar vleugels nog verder te kunnen uitslaan.

 

2001 Van haar eerste Engelstalige cd, Laundry Service, worden wereldwijd meer dan tien miljoen stuks verkocht. Ze heeft haar eerste afspraakjes met huidige verloofde Antonio de la Rúa, de zoon van de toenmalige Argentijnse president. Relschoppers roepen haar op Argentinië's schuld bij het IMF te vetalen.

 

2002 Met de single Whenever, Wherever bereikt ze in Nederland de nummer één-notering, met objection (tango) haalt ze nummer vijf en met Underneath Your Clothes nummer twee. In november start de wereldtournee Tour of the Mongoose 2002, die Shakira onder andere langs Barcelona, keulen en Londen voert. De verzamel-cd Grandes Exitos verschijnt.

Tekst: Gabriel Garcia Marquez
Vertaling: Heleen Bos